Долбоор Чүй, Баткен жана Нарын облустарындагы үч пилоттук аймакта жаратылышка негизделген чечимдерди көрсөтүп, жер жана суу ресурстарын климатка туруктуу башкаруу боюнча жергиликтүү потенциалды күчөтөт.

Долбоор эмне үчүн маанилүү

Кыргызстанда температуранын жогорулашы, кургакчылыктын көбөйүшү жана жаан-чачындын мүнөзүнүн өзгөрүшү сыяктуу климаттык коркунучтар күч алууда. Бул көрүнүштөр жердин деградациясын тездетип, жайыттардын түшүмдүүлүгүн төмөндөтөт жана биологиялык ар түрдүүлүк менен экосистемалык кызматтардын жоголушуна алып келет. Ошол эле учурда жергиликтүү фермерлерге, жамааттарга жана бийлик органдарына инновациялык климаттык чечимдерди колдонуу боюнча практикалык билим жана техникалык мүмкүнчүлүк жетишсиз.

Долбоордун милдеттери

• Жаратылышка негизделген чечимдер боюнча кеминде үч демонстрациялык аймак түзүү жана алардын тажрыйбасын документтештирүү. • Жер жана суу ресурстарын климаттын өзгөрүшүнө туруктуу башкаруу боюнча жергиликтүү потенциалды өнүктүрүү. • NbS концепциясын жергиликтүү жана улуттук деңгээлдерде жайылтууга көмөктөшүү жана маалымдуулукту жогорулатуу. • Гендердик катышууну күчөтүү: долбоордун ар кандай иш-чараларында аялдардын үлүшүн кеминде 25%га жеткирүү

Үч пилоттук аймак

Сын-Таш, Чүй облусу — сууну топтоо жана сугаруу

Деңиз деңгээлинен болжол менен 1 150 метр бийиктиктеги тоо этегиндеги аймакта суу эрозиясы, топурактын жуулушу, фермерлер үчүн талаа суусунун жетишсиздиги жана топурактын деградациясы көйгөй жаратууда. Долбоор суунун мезгилдик жеткиликтүүлүгүн жөнгө салуучу «жасалма мөңгү — суу сактагыч — фермер» системасын көрсөтөт. Күтүлгөн натыйжаларга эрозия менен шор басуунун азайышы, сууну туруктуу пайдалануу, топурактагы органикалык заттардын көбөйүшү, агроландшафттын туруктуулугу жана түшүмдүүлүктүн турукташуусу кирет. Суу жээгиндеги дарак-бадал тилкелери микроклиматты жакшыртып, нымды кармап, кошумча киреше булактарын түзүүгө жардам берет

Сумбула, Баткен облусу — агро токой чарбасы жана суу жээгин коргоо

Кескин континенттик жана кургак түштүк аймагында суу тартыштыгы жана буулануудагы чоң жоготуулар негизги көйгөй болуп саналат. Агро токой чарбасы жана суу жээгин коргоо чаралары жээкти бекемдеп, эрозияны азайтып, микроклиматты жакшыртат жана экосистеманын кургакчылыкка туруктуулугун күчөтөт. Дарак катмары көлөкө түзүп, суунун бууланышын азайтат жана жергиликтүү жаныбарлар үчүн жашоо чөйрөсүн камсыздайт

Ат-Башы, Нарын облусу — деградацияланган жайыттарды калыбына келтирүү

Деңиз деңгээлинен 2 000 метрден жогору жайгашкан бийик тоолуу аймакта ашыкча жаюудан жана климаттын өзгөрүшүнөн улам жайыттар деградацияланган. Пландалган чаралар өсүмдүк катмарын жана жайыттардын түшүмдүүлүгүн калыбына келтирип, топурактын түзүлүшү менен ным кармоо жөндөмүн жакшыртат, эрозияны азайтат жана мал чарбасынын тоют базасын турукташтырат. Пилоттук иш өлчөнүүчү экологиялык көрсөткүчтөрү бар сертификатталган жайыт моделин сыноого жана жайыттарды туруктуу башкаруунун улуттук стандарты үчүн негиз түзүүгө багытталган.

Потенциалды өнүктүрүү жана маалыматтык иштер

• Практикалык усулдук материалдарды жана колдонмолорду иштеп чыгуу. • Фермерлер үчүн материалдардын дизайнын даярдоо, басып чыгаруу жана таратуу. • Ар бир демонстрациялык аймакта талаа окутууларын өткөрүү. • Бишкек шаарында улуттук семинар өткөрүү. • 2026-жылдын августунда жайыттарга жана агро токой чарба участокторуна тажрыйба алмашуу сапарын уюштуруу. • 2026-жылдын декабрында жасалма мөңгү жайгашкан участокко тажрыйба алмашуу сапарын уюштуруу