DMSOP долбоору Кыргыз Республикасынын беш облусундагы 7 500 майда фермердин жана токой пайдалануучунун кирешесин жана азык-түлүк коопсуздугун жогорулатууга багытталган. Долбоор климатка туруктуу жана органикалык өндүрүш ыкмаларын киргизүүнү, продукцияны кайра иштетүү жана сактоону өнүктүрүүнү, региондук жана экспорттук рынокторго чыгууну, ошондой эле фермердик бирикмелерди чыңдоону колдойт.

«Кыргыз Республикасынын айыл жана токой чарбасынын климатка туруктуу органикалык продукцияларын диверсификациялоо жана маркетинг» — DMSOP — долбоору майда фермерлердин жана токой пайдалануучулардын кирешесин жана азык-түлүк коопсуздугун жогорулатууга багытталган. Долбоор Баткен, Жалал-Абад, Ош, Талас жана Ысык-Көл облустарында ишке ашырылат. Колдоонун түздөн-түз алуучулары 7 500 майда фермер жана токой пайдалануучу болуп, алардын кеминде 30%ы аялдар жана 20%ы жаштар.

Долбоордун ишмердүүлүгү үч негизги багытка топтолгон.

Рынокторду өнүктүрүү жана кошумча наркты жогорулатуу

Долбоор жергиликтүү өндүрүүчүлөргө жана агрокәсипорундарга айыл чарба жана токой продукциясынын сапатын, таңгагын, сертификациясын жана жылдыруусун жакшыртууга жардам берет. Майда фермерлерден жана токой пайдалануучулардан продукция сатып алууга кызыкдар болгон 8–10 агрокәсипорун менен кызматташуу пландалууда. Долбоордун алкагында органикалык жана токой продукциясынын экспортун жылдыруу борбору, жергиликтүү сертификациялоо органы, ошондой эле продукцияны кайра иштетүү, таңгактоо жана сактоо боюнча эки объект түзүлөт. Кәсипорундар маркетинг, ишкердик, экспорттук жол-жоболор жана региондук жана эл аралык рынокторго чыгуу боюнча консультациялык колдоого ээ болушат.

Климатка туруктуу өндүрүш жана азык-түлүк коопсуздугу

Долбоор тамчылатып сугарууну, кургакчылыкка жана аязга туруктуу өсүмдүк сорттарын, органикалык дыйканчылык ыкмаларын, туруктуу токой пайдаланууну, жылытуучу үйлөрдү, күн менен кургатуучу жабдууларды жана продукцияны кайра иштетүү жабдууларын киргизүүнү колдойт. Аялдар жана жаштар жетектеген 50 демонстрациялык кәсипорун түзүү пландалууда. Алар айыл чарба, органикалык жана токой продукциясын өндүрүү, кайра иштетүү, сактоо жана сатуу тармагында иштешет. Кошумча 200 аярлуу үй чарбасы короо-жай бакчаларын түзүү же өнүктүрүү үчүн старт топтомдорун алышат. Топтомдорго азыктуу өсүмдүктөрдүн көчөттөрү, тамчылатып сугаруу системалары, кичине жылытуучу үйлөр жана продукцияны кайра иштетүү жана сактоо жабдуулары кириши мүмкүн. Консультацияларга жетүүнү жакшыртуу үчүн мобилдик тиркеме иштелип чыгат, анын жардамы менен фермерлер техникалык маалымат алып, адистерге суроолорду бере алышат. Ошондой эле Бишкекте жана Жалал-Абадда эки финансылык кызмат борборун түзүү каралган.

Кластерлерди жана фермердик уюмдарды өнүктүрүү

Долбоор өндүрүүчүлөрдү, кайра иштетүүчүлөрдү, экспорттук кәсипорундарды, кызмат көрсөтүүчүлөрдү жана жергиликтүү бийлик өкүлдөрүн бириктирген 4–6 товардык кластерди түзүүнү колдойт. АЛЗК фермердик кооперативдерге жана ассоциацияларга институционалдык өнүгүү пландарын иштеп чыгууда, башкарууну жакшыртууда, продукцияны бириктирүүдө, сатып алуучулар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө жана агрокәсипорундар менен келишим түзүүдө жардам берет.

Долбоорду ишке ашыруу төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет деп күтүлүүдө:

  • бенефициар үй чарбаларынын 25%ынын азык-түлүк коопсуздугун жогорулатуу
  • колдоо алуучулардын орточо жылдык кирешесин 10%га көбөйтүү
  • түшүмдүүлүктү 15%га жогорулатуу
  • өнөктөш агрокәсипорундардын сатуусун 15%га көбөйтүү
  • алардын региондук жана экспорттук рыноктор менен байланышын 20%га кеңейтүү
  • аялдардын жана жаштардын айыл ишкердигине катышуусун жогорулатуу
  • түшүмдөн кийинки жоготууларды азайтуу жана азыктуу продукциялардын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу

Долбоордун жалпы наркы 2,5 миллион АКШ долларын түзөт. Каржылоону GAFSP камсыздайт. Ишке ашыруучу уюм — Кыргыз токой жана жер пайдалануучулар ассоциациясы, көзөмөлдөөчү уюм — Айыл чарбасын өнүктүрүүнүн эл аралык фонду.